Ceza yargılamasında temyiz, Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) ceza dairelerinin vermiş olduğu kararların Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden denetlenmesini sağlayan olağan bir kanun yoludur.
Yargıtay, temyize gelen kararı maddi olay bakımından yeniden değerlendirmez; esas olarak kararın hukuka uygun verilip verilmediğini denetler.
Özellikle usule aykırılıklar, maddi hukukun yanlış uygulanması, savunma hakkının kısıtlanması gibi hukuka aykırılıklar incelenir.
Yargıtay, yaptığı inceleme sonucunda kararı onayabilir, bozabilir ya da bazı durumlarda düzelterek onayabilir.
Ceza Davalarında Temyiz Süresi Kaç Gündür?
Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre temyiz süresi 15 gündür. Bu süre;
Karar duruşmada açıklanmışsa tefhimden (yüzüne karşı okunmasından),
Tebligat yoluyla öğrenilmişse tebliğ tarihinden itibaren başlar. Süre hak düşürücü niteliktedir. Süre geçirildiğinde temyiz hakkı düşer. Temyiz başvurusu, kararı veren mahkemeye veya bulunulan yer mahkemesine yapılabilir. Temyiz dilekçesinde temyiz nedenlerinin mümkün olduğunca açık yazılması önemlidir.
Hangi Sebepler Temyiz Nedeni Olabilir?
Temyiz nedenleri temel olarak hukuka aykırılıklar üzerine kuruludur.
Bu nedenler genel olarak şu başlıklar altında toplanabilir:
A. Usule İlişkin Aykırılıklar ;
Savunma hakkının kısıtlanması,
Tebligat ve taraf teşkiline ilişkin eksiklikler
Hâkimin reddine ilişkin kurallara uyulmaması
CMK hükümlerine aykırı şekilde yargılama yapılması
Delil toplama ve değerlendirme aşamalarında usule aykırılık.
B. Maddi Hukuka Aykırılıklar ;
Suç vasfının yanlış belirlenmesi
Yanlış kanun maddesinin uygulanması
Uygulanması gereken hukuki hükmün uygulanmaması
Zamanaşımı, etkin pişmanlık, cezada indirim veya artırım hükümlerinin hatalı uygulanması.
C. Delil ve İspat Hataları ;
Delillerin hukuka aykırı elde edilmesi
Delillerin hiç değerlendirilmemesi veya hatalı değerlendirilmesi
İspat yükünün yanlış taraf üzerinde kabul edilmesi.
D. Karara İlişkin Hatalar ;
Kararda gerekçe bulunmaması
Çelişkili karar verilmesi
Denetime elverişli gerekçe oluşturulmaması bunların yanında CMK m.289’da sayılan “hukuka kesin aykırılık halleri” temyizde mutlaka bozma sebebi sayılan önemli durumlardır.
Kanuni Dayanak Nedir?
Ceza yargılamasında temyiz kurumu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenmiştir. Başlıca maddeler şunlardır:
CMK m.286 – Hangi Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının temyize tabi olduğu
CMK m.302 ve devamı – Yargıtay’ın kararları ve sonuçları.
Yargıtay Kararı Bozarsa Ne Olur?
Yargıtay temyiz incelemesi sonucunda kararı hukuka aykırı bulursa “bozma kararı” verir. Bozma kararı verilmesi halinde:
Dosya yeniden karar verilmek üzere ilgili Bölge Adliye Mahkemesine veya bazı durumlarda ilk derece mahkemesine gönderilir.
Bozma kararı doğrultusunda yeniden yargılama yapılır. Mahkeme, Yargıtay’ın bozma gerekçelerine uymak zorundadır; ancak bazı istisnai hallerde direnme kararı verebilir.
Bozma sonrası verilen karar tekrar kanun yoluna götürülebilir. Bozma kararı, hatalı verilen kararın düzeltilmesini sağlayan önemli bir güvencedir ve ceza yargılamasında adaletin sağlanması açısından büyük önem taşır.
Sonuç Olarak Ceza Hukukunda temyiz, bireylerin haksız ve hukuka aykırı kararlarla cezalandırılmasının önüne geçmek için oluşturulmuş önemli bir kanun yoludur. Sürelerin dikkatle takip edilmesi, temyiz nedenlerinin hukuki çerçevede doğru şekilde yazılması ve CMK hükümlerine uygun başvuru yapılması büyük önem taşımaktadır.
TEMYİZ DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ
YARGITAY İLGİLİ DAİRESİNE GÖNDERİLMEK ÜZERE
… CEZA MAHKEMESİNE
…………...
DURUŞMA VE TAHLİYE İSTEMLİDİR.
DOSYA NO: …/…
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN SANIK :
MÜDAFİİ : Av. Mert APAYDIN
ADRES :
MAĞDUR/MÜŞTEKİ :
ADRES :
TEMYİZ OLUNAN HÜKÜM : …Ceza Mahkemesi’nin …/…/… Tarih ve …/… Esas, …/… Karar sayılı kararı.
KONU : Hükmün bozulmasını gerektiren sebepleri içeren temyiz dilekçemizdir.
AÇIKLAMALARIMIZ
1) Müvekkilimiz … … hakkında, kasten öldürme suçuna ilişkin olarak ……. Ceza Mahkemesi’nde …/…/… tarihinde dava açılmış ve mahkemenin .../… E. …/… K. sayılı kararıyla müvekkilimiz sanık hakkında ... yıl … ay hapis cezasına .../…/.. tarihinde hükmedilmiştir.
BU ALANA TEMYİZ SEBEPLERİ YAZILMALIDIR.
ÖRNEĞİN;
Suç vasfının yanlış belirlenmesi, Ceza tayininde hata, haksız tahrik / takdiri indirimlerin yanlış uygulanması Hukuka aykırı elde edilmiş delillerin hükme esas alınması Mahkemenin görevli / yetkili olmaması Savunma hakkının kısıtlanması (delil sunma imkânının verilmemesi, sürelerin hatalı uygulanması) Taraf teşkili eksiklikleri, usulüne uygun tebligat yapılmaması Hakimin tarafsızlığına gölge düşüren durumlar / reddi hâkim ihlali Kararın usul hükümlerine aykırı şekilde verilmesi
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıkladığımız nedenlerle ve tetkikiniz esnasında ortaya çıkacak sair nedenlerle, kanuna ve hukuka aykırı olarak verilmiş olan …/…/… tarihli nihai kararın bozulmasına, müvekkilimizin tahliyesine ve temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına karar verilmesini, müvekkilimiz adına Yüce Mahkemenizden saygıyla talep ederiz. …/…/…